GEBELİK SIRASINDA 2009 H1N1 DOMUZ GRİBİ AŞISI OLUNMALI MI?
Domuz Gribi Nedir?
Domuzlardan insanlara geçen bilimsel ismi H1N1 olan bir grip
virusunun oluşturduğu hastalıktır. Her yıl kış aylarında yaygın hastalık yapan
mevsimsel grip denilen grip hastalığına benzer bulgular oluşturur. Diğer grip
viruslerine bağışıklık oluşturmuş kişilerde de hastalık yapması nedeni ile
özellikle bu kış tüm dünyada yayılması beklenmektedir. Her yıl mevsimsel grip
nedeni ile de özellikle bağışıklık sistemi sorunlu kişilerde ölümle sonuçlanan
ağır hastalık oluşabilmektedir. Bu domuz gribinin oluşturacağı salgın ile de
benzeri bir ölüm riski olduğu düşünülmektedir.
Ancak bağışık kişi sayısının az olması tüm dünyada ciddi bir işgücü ve
belki de can kaybına sebeb olabilir. Korunma için kişisel hijyen
kurallarına uyulması yanında yapılabilecek en iyi şey aşı olmaktır. Aşı herkese
yetecek kadar yoktur. Ancak toplumun bulaşma için riskli olan kesiminin
aşılanması salgını kontrol altına almak için yeterlidir. Aracı kişiler sağlam
olursa salgın küçük ölçekli kalır.
Bu makalenin konusu gebelerde aşılanma konusundaki soruları
cevaplamaktır.
Korunma
- Kişisel
hijyen
- Kalabalık
yerlerde maske kullanımı
- Hapşırma
ve öksürme sırasında ağız mendil veya elle kapatılmalı ve sonrasında
mendil atılmalı ve eller yıkanmalı. Elinizi göz ve yüzünüze götürmeyin
- Hasta
iseniz bulgular başladıktan bir hafta sonrasına kadar veya iyileştikten
bir gün sonraya kadar özellikle riskli kişiler ile temas etmeyin ki,
etrafa bulaşmasın
- AŞI
OLUN
Konu ile ilgili sağlık bakanlığı
genelgesi de oldukça ayrıntılıdır. Meraklılarına duyurulur.
http://www.grip.saglik.gov.tr/UserFiles/File/tammetin.pdf
Gebeler neden aşılanmalıdır?
Gripden korunmanın en iyi yolu aşılanmaktır. Bu hem normal
mevsimsel grip için hem de domuz gribi için geçerlidir. Aşı olan gebe kadınların hastanede tedavi
edilme riski daha düşüktür. Hasta olma ihtimali veya hastalığın ağır geçme
ihtimali aşı olmayanlara göre daha azdır.
Domuz gribi – diğer adı ile H1N1 veya “swine flu” denilen hastalık için
de bu koşullar geçerlidir. BU NEDENLE AŞIDAN KORKMAYALIM.
Mevsimsel aşı oldum. Domuz gribi aşısı da olabilir miyim?
Evet iki aşı birlikte ve hatta aynı
gün yapılabilir. Ancak bir aşı diğerine karşı ayrıca koruma sağlamaz. Ancak
sadece bir tanesinin bile yapılmış olması diğerine yakalanma veya ağır geçirme
riskini azaltır. Bu immun sistemin bir tür grip ile zayıflaması durumunda eş
zamanlı ikinci tür gribe de yakalanma durumunu engeller.
Her tür grip aşısı olabilir miyiz?
Türkiye de henüz olmayan sprey şeklinde verilen bir tür grip
aşısı da vardır. Bu tür aşılar gebelerde uygun değildir. Normal aşı ölü aşıdır,
yani insanda hastalık yapmazlar. Bazı aşılar ise zayıflatılmış ve hastalık
yapma kapasiteleri azaltılmış canlı virusden yapılır. Bunlar güzel bağışıklık
sağlarlar, ancak immün sistemi yetersiz kişilerde ve gebelerde tehlikeli
olabilirler.
Doğumdan hemen sonra bu tür aşılarda, kadın emziriyor olsa
bile emniyetlidir. Ancak aşı yapılırken bebek spreye maruz kalmamalıdır.
Aşı gebelerde emniyetli mi?
Mevsimsel aşı yıllardır milyonlarca gebe kadında kullanıldı
ve emniyetli olduğu görüldü. 2009 Domuz gribi aşısı henüz büyük kitlelere yeni
uygulanmaktadır. Ancak aşı yapılma tekniği ve yapılan laboratuvarlar aynıdır ve
şu ana kadar önemli bir (mevsimsel aşıya göre) yan etki gözlenmemiştir. Özetle hastalık geçirme riski ile
kıyaslandığında aşı olunması kesinlikle faydalıdır ve koruyucudur.
Bu konuda yapılan pekçok çalışma mevcuttur. İngilizce
bilenler aşağıdaki adresten bu çalışmaları okuyabilirler. Böylece konu ile
ilgili endişeleri de muhtemelen büyük ölçüde azalır.
http://www3.niaid.nih.gov/news/QA/vteuH1N1qa.htm
Aşının içinde cıva varmış, zararlı değil mi?
Evet multidoz şeklinde hazırlanmış
aşılarda aşının korunması açısından koruyucu bir madde vardır. Bu bir cıva
bileşiği olan thimerosal adlı maddedir. Ne çocuklara, ne anneye, ne de anne
karnındaki bebeğe bir zararı şimdiye kadar görülmemiştir. Bu madde sadece domuz
gribi aşısında değil, pekçok aşıda da vardır. Ancak bazı ülkelerde içinde cıva
olmayan tek kullanımlık (enjektör içinde) aşı da vardır. Halen Türkiye’deki
aşılarda bu madde mevcuttur. Ancak emniyetle kullanılabilir.
2009 Domuz gribi aşısında squalene denilen adjuvan madde var mı?
Adjuvan denilen maddeler aşının bağışıklık oluşturma
kabiliyetini arttırırlar. Türkiye ve Avrupa’da kullanılan aşılarda adjuvan
vardır. Ancak Amerika Birleşik Devletlerindeki aşılarda bu madde
kullanılmamaktadır. (ABD de mevsimsel grip aşılarında da adjuvan yoktur). Ancak
önümüzdeki salgının çok şiddetli ve yaygın geçeceğine ikna olan A.B.D yönetimi
yeterli aşının üretilmesinde sıkıntı olduğu için İsviçre merkezli Glaxo ve
Novartis firmasına 415 milyon dolar ödeme yapmışlardır. Yani bu sonbahar
Amerika’da da aşılar adjuvanlı olacaktır İngilizce bilenlen lütfen basın bültenini okuyunuz
Bazı aşılar koruma için birkaç doza ihtiyaç gösteriyorlar. Domuz gribi için
kaç doz gereklidir?
Şu andaki görüş tek doz aşının yeterli olduğudur. Ancak
çocuklarda (Altı ay – 9 yaş arası) iki doz uygulaması yeterli immün cevap
oluşması için gereklidir. İki doz arasında minimum 3 hafta, tercihan 4 hafta
olmalıdır. Bu durum mevsimsel aşılar için de geçerlidir.
Basında bu yaz grip olanların zaten domuz gribi olduğuna dair yazılar var.
Ben de grip oldum, aşı olmalı mıyım?
Evet. Geçirdiğiniz gribin domuz gribi olup olmadığını
bilmiyorsunuz. Bunun için bazı testler yapılması gerekir. Ancak test yaptırmak
ile uğraşmaktansa direkt aşı olun. Hastalığı zaten geçirmiş iseniz
bağışıksınızdır. Aşıya gerek yoktur, ancak aşı olmanın da riski yoktur. Aşı
bulabilirseniz olun.
Aşının hiç mi yan etkisi yok?
Elbette var. Ancak diğer aşılar kadar riskli. En çok
rastlanan yan etki, aşı yerinde hafif ağrı ve şişlik, kızartıdır. Bazen baş
ağrısı, adele ağrıları, hafif ateş, bulantı ve yorgunluk olabilir. Bir iki
günde geçer. Bazen allerjik reaksiyonlar oluşur. Bu tüm ilaçlar için geçerlidir.
Aşıda yumurta proteinleri de az miktarda da olsa vardır ve yumurta allerjisi
olanlar aşı olmamalıdır.
Guillain-Barre sendromu denilen
ciddi bir felç yapıcı hastalık ile domuz aşısı arasında bir ilişki bulunmuştur.
Aynı ilişki normal mevsimsel aşıda da vardır. Ancak risk bir milyonda bir
dolayındadır. Yani aşı olan bir milyon kişiden sadece birinde bu hastalık
görülmüştür. Daha önceden böyle bir
hastalık geçirmiş iseniz aşı olmayınız. Bu hastalık immün sistemin bozuk
çalışması sonucu olur ve başka herhangi bir ilaç veya aşı kullanılmasında da
olabilir.
Yeni doğum yaptım, aşı olmalı mıyım?
Evet. Çünkü bebeğinize ilk altı ay aşı yapılmıyor. Bu süre
içinde bebek sizden de antikor geçmediği için viruse karşı savunmasız. Sizin
veya bebekle teması olan diğer kişilerin aşı olmaları bebeğinizi de korumanız
anlamına gelir.
Aşı dozları nasıl olmalıdır?
Aşıyı imal eden firmaların önerilerine uyulmalıdır.
Genellikle 0,5 ml tek doz aşı (Cıva ve adjuvan içeren tipler için) yeterlidir.
Aşı 2-8 derecede saklanmalı ve kesinlikle
dondurulmamalıdır. Aşı adele içine yapılır. Omuzdan yapılması tavsiye edilir.
Çocuklar için bacaktan yapılması daha uygundur.
İğnenin adele içine ulaşması için yeterli uzunlukta olmasına dikkat
edilmelidir.
35 aylıktan küçük bebeklere 0,25 ml doz genellikle iki doz
halinde (birer ay ara) yapılması tavsiye edilir. Ancak bu halen
tartışmalıdır. 36 aylık – 9 yaş arası
çocuklara 0,5 ml ve gene iki doz halinde yapılır. Daha yaşlılara tek doz
yeterlidir. Aşı ile ilgili Sanofi Pasteur firmasının el kitapçığı da aşağıdaki
adresden okunabilir. http://www.fda.gov/downloads/BiologicsBloodVaccines/Vaccines/ApprovedProducts/UCM182404.pdf
ÖYLEYSE HAYDİ AŞIYA